Özet
İpek Yolu mefhumun Asya ticaretindeki yeri, anlamı ve güzergahları üzerinde MS. 200’den itibaren kesin bir uzlaşı ortaya çıkmıştır. Hatta bu dönemden 900’e kadar olan periyot, ticari hareketlilik ve işlevsellik bağlamında İpek Yolu’nun parlak devirlerinden biridir. Kuzeybatı Çin’den Turfan’a ve oradan Maveraünnehir’e kuzey ve güney istikametlerinde ticaret kolonileri vasıtasıyla Asya tüccarları antik devirlerden itibaren emtiayı taşımaya başlamıştır. İpek Yolu’nun coğrafi tanımı, politik anlamı, ticari değeri üzerine geniş bir akademik literatür söz konusu olmasına karşın Çin’den Maveraünnehir’e oradan Yakındoğu’ya uzanan, İç Asya’daki vahalar arasındaki ticaretin monolit olup olmadığı bir başka ifade ile birden çok imparatorluk ve kent devletleri arasında yürütülen ticarette yeknesak, yekpare ve homojen bir ticaret usulünün ve hukukunun mevcudiyeti sorusu etraflıca ele alınmamıştır. Çin’de farklı hanedanlık devirlerinde değişen yasal pratiklere ve kurallara, Gansu ve Turfan bölgesinde yerel hanedanların güçlendiği VIII. ve IX. yüzyıldaki kargaşa devirlerine rağmen emtia akışının devamı, İpek Yolu’nda ticari hareketliliği ve istikrarı belli ölçüde muhafaza eden müşterek mekanizmaların varlığı ile izah edilebilir. Bu çalışmada büyük İpek Yolu’nun Turfan-Türkistan bölgesindeki İpek yolu ticaretinde meşru sayılan ticaret hukuku uygulamaları, hukuk gelenekleri ve ticarete dair pratikleri standartlaştırma amaçlı oluşturulan ortak mekanizmalar Turfan-Dunhuang ticaret kayıtlarından hareketle izah edilmiştir. MS. VII.-IX. yüzyıla ait kayıtlar değerlendirilerek İpek Yolu ticaretindeki hukuki uygulamaların ortaya çıkarılması hedeflenmiştir.
Anahtar Kelimeler: İpek Yolu, Turfan, Dunhuang, ticaret hukuku, Tang
Bu makale 5 kez okundu